30-Lecie Regionalnego Ośrodka Kultury w Krzczonowie
1977-2007


        Przeszukując źródła historyczne, różnorodne opracowania i dokumenty w celu przedstawienia życia kulturalnego dawnego Krzczonowa, dowiedzieliśmy się, że pierwszym miejscem spotkań kulturalnych w dawnym Krzczonowie była karczma. Gromadzili się tam mieszkańcy w czasie świąt i niedziel, wystawiając widowiska związane z obrzędami. Dzięki staraniom Koła Młodzieży Wiejskiej w roku 1907 pod kierunkiem nauczycielki Janiny Sawickiej wystawiono dwie sztuki teatralne - komedyjki: "Błażek Opętany" oraz "Wigilia św. Andrzeja".
        Młodzi amatorzy, przystąpili z wielkim zapałem i werwą do zrealizowania pierwszego teatru, usuwając tkwiące w społeczeństwie wszelkie przesądy, wśród miejscowej ludności. Dużą pomoc finansową wniosła Jadwiga Plewińska z miejscowego dworu. W szopie dworskiej, która mogła pomieścić do tysiąca osób urządzono scenę teatralną. Dochód w całości przeznaczony został na Macierz Szkolną.
        W roku 1911 rolę ośrodka przejęła remiza strażacka. Stała się ona centrum kultury i tutaj odbywały się sztuki teatralne, odczyty, kursy dla gospodyń wiejskich.
        W roku 1938 trzykrotnie wystawione zostało "Wesele Krzczonowskie˝.
        W roku 1960 r. w remizie odbył się I Zjazd Miłośników Regionu Krzczonowskiego. Tutaj odbyła się część widowiskowa, a część oficjalna i wystawy w lokalu Szkoły Podstawowej. Jednym z wielu postulatów Zjazdu, była budowa Domu Kultury z Uniwersytetem Ludowym i muzeum regionalnym. Tradycje, ambicje wielu znawców kultury ludowej pozwalały stwierdzić że region krzczonowski reprezentuje kulturę ludową całej Lubelszczyzny i ma pełne prawo oczekiwać dla niej odpowiedniej oprawy materialnej w celu kultywowania swoich twórczych wartości. Pragnieniem krzczonowiaków było, by znalazły tu swoją siedzibę zespoły amatorskie, chór i orkiestra, szatnia dla strojów ludowych, teatr, kino, biblioteka.
        W krzczonowskim teatrze amatorskim pierwsze szlify aktorskie zdobywał również Wojciech Siemion. Część imprez kulturalnych odbywała się również na korytarzu w budynku szkoły podstawowej. Tutaj odbywały się zabawy, uroczyste choinki, na których dzieci pod kierunkiem zaangażowanych wychowawców prezentowały swój kunszt aktorski. Często przyjeżdżało kino objazdowe. Duży wkład w organizację imprez włożyli zasłużeni nauczyciele: Mikołaj Siemion, Józefa Suchtówna, Józef Gamoń, Józef Skwarzyński, Leokadia Ruchlicka a potem wielu, wielu innych.
        Budowa Domu Kultury odwlekała się, a potem ciągnęła się w nieskończoność od roku 1964, aż do otwarcia budynku w roku 1977. Placówka otrzymała wtedy nazwę -Gminnego Ośrodka Kultury w Krzczonowie. Znalazły tu siedzibę: biblioteka, Związek Młodzieży, kluby zainteresowań, orkiestra, kino. Budynek posiadał salę widowiskową z garderobą, projektownię kinową, pracownie dla kół zainteresowań.
        W roku 1982 przy pomocy OPRF w Lublinie i kina Wyzwolenie powołane zostało kino kat.I "Bełza", oraz koło fotograficzne z ciemnią. W tym czasie kino cieszyło się bardzo dużym powodzeniem, otrzymywało kopie najnowszych filmów tj. "Walka o Ogień", "Gorączka Sobotniej Nocy".
        Kino zawiesiło swoją działalność w latach 90, tak jak wiele innych małych kin, gdzie seanse kinowe wyparła doba magnetowidów i odtwarzaczy video. Dzięki staraniom młodzieży w 1982 roku, zaadoptowane zostały na potrzeby klubu młodzieżowego pomieszczenia przy kotłowni, po zsypie węgla. Potem klub przekształcił się w klub ,,Ruch.˝ GOK stał się miejscem obchodów świąt państwowych, walnych zgromadzeń, akademii, obchodów jubileuszowych instytucji działających na terenie gminy, szkoleń, zjazdów, wystaw, spektakli teatralnych, koncertów muzyki poważnej.
        W strukturze GOK-u działały wtedy: WDK w Kosarzewie i Żukowie, klub "Ruch".
        Działalność Domu Kultury przypada na różne okresy dziejowe i polityczne, ale te sytuacje nie przeszkodziły w jego funkcjonowaniu. W stanie wojennym w budynku stacjonowała jednostka wojskowa. W murach Domu Kultury gościła Szkoła Rolnicza, potem przejściowo Przedszkole Samorządowe, biuro ZBOWID, Koło Młodzieży.
        Placówka zawsze borykała się z trudnościami finansowymi i kadrowymi. Jej działalność wspierały instytucje i zakłady pracy według swoich możliwości.
         Młodzież, dzieci, dorośli, zawsze mogli tutaj rozwijać swoje zainteresowania. Dla placówki pomoc merytoryczną świadczyli: WDK w Lublinie, Oddział "Ruch" w Lublinie, ZW ZMW, STL w Lublinie.
        Od roku 1990 placówka stała się jednostką samorządową.
        W roku 1994 do struktury organizacyjnej włączono biblioteki publiczne. Połączona została działalność kulturalno- oświatowa, wzajemnie uzupełniały się kadry, lepiej wykorzystane zostały pomieszczenia na działalność, powstał Klub Seniora.
        W roku 1998 dzięki staraniom Janiny Pawlak, po wielu latach zostało wystawione Wesele Krzczonowskie przez aktorów - amatorów z Krzczonowa III. Dla Krzczonowa i okolic występ był wielkim wydarzeniem kulturalnym.
        Od roku 1999 wzrasta współpraca domu kultury ze szkołami, znajdują tu miejsce wszystkie większe i mniejsze imprezy kulturalne, wprowadzone zostały nowe imprezy cykliczne tj. Jarmark Wielkanocny, Konkurs na pisankę krzczonowską, Festyn Regionalny i Sportowy, Święta szkół, Powiatowy Przegląd Jasełek, Sejmiki, Wystawy-Konkursy modelarskie, Święto Latawca. Powstaje wtedy Izba Regionalna, połączona z warsztatami twórczości ludowej.
        W 2003 roku zostaje zmieniona nazwa placówki na: Regionalny Ośrodek Kultury i Sportu w Krzczonowie, bo i zmienia się nieco charakter jego działalności na rzecz popularyzacji kultury i sztuki regionalnej, ekologii oraz sportu. Siedzibę znalazł tutaj klub sportowy "Krzczonovia" dla którego w roku 2007, zaadoptowane zostały inne pomieszczenia przy kotłowni z zapleczem sanitarnym oraz natryskiem. Działalność jednostki wspiera także Krzczonowskie Stowarzyszenie Regionalne, które zostało powołane w roku 2004. Należą do niego pracownicy ROKiS, twórcy ludowi, nauczyciele, sympatycy regionu.
        Rozwija się promocja agroturystyki, potraw regionalnych poprzez uczestnictwo w pokazach, prezentacjach, konkursach. Uczestnicy zdobywają nagrody i wyróżnienia. Na działalność kulturalną i wydawniczą korzystano z programów WFOŚ i GW w Lublinie, Fundacji Wspomagania Wsi w Warszawie, Ministerstwa Kultury w Warszawie, Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie, Starostwa Powiatowego w Lublinie, Stowarzyszenia Twórców Ludowych w Lublinie, ODR w Końskowoli.
        Zostało wydane wiele ulotek, folderów, mapek, kart pocztowych oraz rocznik "Krzczonowski Gościniec". Dzięki finansowemu wsparciu tych instytucji przeprowadzono wiele konkursów, przeglądów, wystaw, zajęć dla dzieci, wycieczek. Instytucjonalnie placówka pomagała wypromować wielu młodych twórców ludowych, organizując dla nich pokazy, wystawy, szkółki twórczości ludowej, stale zachęcając nowych. Wzorem do naśladownictwa byli od zawsze mistrzynie i mistrzowie: Antonina Kochaniec, Zofia Danielak, Stefania Cioczek, Zofia Dadej, Helena Kruk, Zofia Sałek, Wawrzyniec Głąb, Tomasz Małek, Józef Małek.
        Ośrodek obecnie współpracuje ze wszystkimi organizacjami na terenie Gminy Krzczonów i na Lubelszczyźnie, które działają na rzecz rozwoju kultury.
        Kadra instruktorska stale podnosi swoje kwalifikacje, biorąc udział w szkoleniach i Kurso - konferencjach. Jest to doświadczona kadra, znająca dobrze region i jego potrzeby. Utrzymywany jest stały kontakt z Krzczonowiakami z całej Polski i świata, którzy są skarbnicą wiedzy, udzielają porad i służą materiałami oraz zdjęciami historycznymi, które jednocześnie są uzupełnieniem kartoteki regionalnej ROKiS. Na podstawie jej zbiorów powstało wiele prac magisterskich, licencjackich i doktoranckich. Dowodem działalności ROKiS są opasłe tomy kronik.
        Przez placówkę w ostatnim 30-leciu przewinęło się wielu dyrektorów, kierowników, instruktorów a każdy z nich zostawił po sobie znaczący wkład i osiągnięcia w kulturze Krzczonowa. Kolejno w placówce na stanowisku dyrektorów pracowali: Stanisław Rzepecki, Kazimierz Trzaska, Teresa Gutek, Zofia Kister, Eugeniusz Piskorek; na stanowisku kierowników pracowali kolejno: Wanda Budzyńska, Zbigniew Żurek i obecnie Teresa Gutek.
        Dom Kultury współpracował od roku 1977 z następującymi dyrektorami WOK w Lublinie: Edwardem Chanajem, Mieczysławem Ciesielskim, Stanisławem Kierońskim, Zdzisławem Toczyńskim, Ryszardem Pastuszakiem, Józefem Obroślakiem i obecnie Janiną Biegalską.
        W roku 2006 w budynku rozpoczął się generalny remont w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego-,, Restrukturyzacja i Modernizacja Sektora Żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006". W czasie remontu placówka cały czas działała, chociaż niektóre z pomieszczeń zostały wyłączone z powodu remontu. Część zajęć oraz imprez przeniesiona została do budynku szkoły. Pracownicy sami i przy pomocy ekipy budowlanej uporządkowywali pomieszczenia i przygotowywali po remoncie do zajęć. Chcę tutaj podziękować za wydatną pomoc p. S. Wójcikowi kier. bud. , oraz p.E. Krzysiakowi kier. Usług Komunalnych Urzędu Gminy w Krzczonowie, którzy pomagali nam przy zabezpieczeniu urządzeń oraz sprzętów.
        W chwili obecnej brakuje nam wyposażenia pracowni, które mam nadzieję będziemy uzupełniać w latach kolejnych w miarę możliwości budżetowych. W przyszłości chcemy w Krzczonowie stworzyć Centrum Edukacji Regionalnej z filią w Żukowie dla turystów odwiedzających naszą miejscowość i młodego pokolenia krzczonowiaków. W tym celu złożyliśmy wniosek do Fundacji Wspomagania Wsi w Warszawie. Razem z KSR i Woj. Radą Towarzystw w Lublinie, opracowujemy cykl sesji naukowych o historii naszego regionu pod kątem wydania wydawnictwa. Ważną rolę w rozwoju placówek kultury mają samorządy lokalne, które wspierają je dotacjami pomagając tym samym realizować zadania statutowe.
        Pomocą w chwili obecnej jest wiele programów unijnych skierowanych na działalność regionalną z których niezwłocznie korzystamy. W Krzczonowie możemy zawsze liczyć na pomoc firmy Dawidczyk-Staszczyk. Obchody 30-lecia wspomógł finansowo nasz sympatyk p. M . Szymański z Radzynia.
        Dziękujemy również naszym sympatykom, którzy zawsze wspierają nas duchowo i pomagają realizować zadania służąc nam dobrą radą i pomocą. Wiele miejscowości w gminie Krzczonów wyludniło się i wiele placówek kulturalnych przestało samoistnie istnieć, a ich funkcje przejęły szkoły i biblioteki. Tym samym Krzczonowski Dom Kultury stał się placówką centralną dla gminy Krzczonów i jego rola w tym zakresie stale wzrasta. Dzięki wielkiemu zaangażowaniu w tej jakże niełatwej pracy realizuje, założenia statutowe i rozpowszechnia kulturę regionalną wśród młodego pokolenia krzczonowiaków, ucząc ich utożsamiania się ze swoją małą ojczyzną.

         Oprac. T.G na podstawie kronik GOK i ROKiS